Een live-bijeenkomst van de International Water Reverse vereniging was dit voorjaar een ‘thuiswedstrijd’. Experts van waterleidingbedrijven in het stroomgebied van de Rijn kwamen naar Nieuwegein voor een kennisuitwisseling rond analytische chemie. Twee medewerkers van Het Waterlaboratorium gaven een presentatie.
Diverse drinkwaterbedrijven in de landen waar de Rijn doorheen loopt zijn lid van de Internationale Vereniging van Waterleidingbedrijven in het Rijnstroomgebied (IAWR). De koepelorganisatie houdt elk jaar zowel online als fysieke bijeenkomsten. Dit voorjaar kwam het Platform Analytik bij elkaar in Nieuwegein bij onderzoeksinstituut KWR. Deze werkgroep binnen IAWR richt zich op analytische chemie. De deelnemers wisselen kennis uit over bekende en onbekende stoffen in de Rijn.
Onbekende stoffen volgen
Er was veel te doen over screening, vertelt Zoey Warmerdam, senior adviseur chemische waterkwaliteit bij Het Waterlaboratorium. Haar collega Geert Franken – hij is evenals zij senior adviseur chemische waterkwaliteit – gaf een presentatie over feature tracking. Zoey: “Een feature is een onbekende stof die we meten met onze non-target screening. Ondanks dat we niet precies weten wat het is, vinden we het belangrijk om van zo’n stof te volgen of de concentratie toeneemt door de tijd heen en of de locatie waar we hem vinden verandert. Geert heeft uiteengezet hoe we dit bij Het Waterlaboratorium doen.”
Verwantschap
Of een onbekende stof schadelijk is, valt moeilijk te bepalen. Zoey: “Voor ons is een feature een setje data met een bepaalde intensiteit, retentietijd, massa en eventueel fragmenten van de massa. Aan de hand daarvan kun je een stof in elk geval een label geven.” Om verwantschap met andere stoffen te onderzoeken kunnen analisten een feature vergelijken met bekende stoffen die zijn vastgelegd in bibliotheken. Als de kenmerken overeenkomen, lukt het mogelijk om de stof te identificeren. “Maar daar hangt altijd wel een zekere mate van onzekerheid aan”, benadrukt Zoey.
Patronen herkennen
De focus van laboratoria ligt vooral op het volgen en herkennen van patronen. Overigens hoeft niet elke onbekende stof schadelijk te zijn. Het kan bijvoorbeeld gaan om een afbraakproduct van bladeren. Zoey: “Er zitten natuurlijk ook allerlei organische stoffen in het water.” Het Waterlaboratorium doet binnen het eigen meetnet standaard dertien keer per jaar een non-target screening op routinemeetpunten. Daarnaast gebeurt target en non-target screening projectmatig.
Uitkomsten vergelijken
Om analyse-uitkomsten uit verschillende laboratoria beter vergelijkbaar te maken loopt in Nederland het project ‘WaterpatRoon’, in samenwerking met KWR en de Universiteit van Amsterdam. Het Waterlaboratorium is partner in dit project. Zoey: “De PhD-student die aan dit onderzoek werkt heeft tijdens het congres de voortgang toegelicht.” Zelf gaf ze een presentatie over een studie die Het Waterlaboratorium deed naar het chemisch profiel van de Rijn.
Openheid over onderzoek
Er kwamen zo’n vijftien experts bijeen voor het Platform Analytik. Zoey: “Tijdens een live-ontmoeting kunnen we open en diepgaand praten over onderzoeken en elkaar daarbij helpen. We wisselen uit tegen welke problemen we aanlopen en hoe elk laboratorium die oplost. Ik vind het bijzonder dat de betrokken landen zo nauw samenwerken aan waterkwaliteit. En omdat we allemaal bezig zijn met de Rijn, levert dat voor iedereen waardevolle aanknopingspunten op.”
